De verschillende leesmanieren van de Qoer'aan

Betekent het bestaan van verschillende qiraa'aat dat moslims verschillende Qoer'aans reciteren? Dit is een veelgestelde vraag, maar berust op een misverstand over de betekenis van qiraa'aat. De Qoer'aan is één openbaring van Allah, de Verhevene, en de verschillende qiraa'aat verwijzen niet naar verschillende Qoer'aans, maar naar verschillende authentieke manieren waarop dezelfde Qoer'aan wordt gereciteerd.

De Qoer'aan werd door Allah, de Verhevene, geopenbaard aan de Profeet Moehammad (vrede zij met hem), die deze vervolgens aan zijn metgezellen onderwees. De metgezellen leerden niet alleen de woorden van de Qoer'aan uit het hoofd, maar ook de correcte manier van reciteren. Zij gaven deze kennis door aan de volgende generaties (taabiʿien), waarna deze via betrouwbare overleveringsketens (isnaad) werd doorgegeven.

Wat zijn de verschillende leesmanieren (qiraa'aat)?

De term qiraa'aat verwijst naar de verschillende authentieke manieren waarop dezelfde Qoer'aan wordt gereciteerd. Deze verschillen hebben betrekking op zaken zoals uitspraak, klinkers, verlengingen en bepaalde woordvormen. Zij zijn geen veranderingen in de Qoer'aan, maar vormen van recitatie die vanuit de vroege islamitische traditie zijn overgeleverd.

De bekende Qoer'aangeleerden van de qiraa'aat, zoals Naafiʿ, Ibn Kathier, Aboe ʿAmr, Ibn ʿAamir, ʿAasim, Hamzah en al-Kisaa'ie, hebben deze leesmanieren niet bedacht. Zij hebben bestaande overleveringen verzameld, gecontroleerd en onderwezen.

Wanneer men bijvoorbeeld spreekt over Hafs ʿan ʿAasim, betekent dit niet dat er een andere Qoer'aan bestaat. Het betekent dat deze specifieke leesmanier via Hafs is overgeleverd van imam ʿAasim.

Hoe zijn deze leesmanieren bewaard?

De islamitische geleerden hebben strenge voorwaarden opgesteld om authentieke qiraa'aat te onderscheiden. Een leesmanier moest onder andere:

• een betrouwbare overleveringsketen hebben;
• overeenkomen met de Arabische taal;
• passen binnen de schrijfwijze van de ʿOethmaanische moeshaf.

Hierdoor werden alleen de leesmanieren geaccepteerd die een sterke basis hadden in de overlevering.

Eén Qoer'aan, verschillende authentieke leesmanieren

De verschillende qiraa'aat betekenen daarom niet dat er verschillende Qoer'aans bestaan. Het gaat om verschillende manieren waarop dezelfde geopenbaarde tekst wordt gereciteerd. In veel landen, waaronder Nederland, is Hafs ʿan ʿAasim de meest gebruikte leesmanier, terwijl andere authentieke qiraa'aat eveneens onderdeel zijn van de islamitische traditie.

De geschiedenis van de qiraa'aat laat juist zien hoeveel zorg de moslimgemeenschap heeft besteed aan het bewaren van de Qoer'aan. Generatie na generatie hebben geleerden de recitatie geleerd, gecontroleerd en doorgegeven.

Allah, de Verhevene, zegt:

﴿إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ﴾

‘Voorwaar, Wij zijn het Die de Vermaning hebben neergezonden en voorwaar, Wij zullen er zeker over waken.’ (Soerat al-Hidjr: 9)